Analiza morfologiczna to metoda kombinatoryczna, która łączy ze sobą pierwiastek analityczny oraz intuicyjny. Jest zaliczana do metod heurystycznych wykorzystywanych do stymulowania twórczości i poszukiwania nowych rozwiązań. Istotnym założeniem jest to, że twórcze podejście nie jest rozpatrywane w kontekście talentu a czynnością, która może podlegać kontroli.
Twórcą tej metody jest Fritz Zwicky, który w latach 1938-1948 opracował podstawy analizy morfologicznej, a sama nazwa tej metody miała swoja premierę podczas wykładu w 1948 roku na Uniwersytecie Oksfordzkim.
Używanie analizy morfologicznej wymaga spełnienia różnych warunków, które mogą być użyte w określonych zdefiniowanych czynnościach. Nalezą do nich np. tworzenie tablic(o cechach takich jak niewielka liczba elementów oraz niska wymiarowość) stworzonych podczas badania głównych kategorii. Warunek ten jest stosowany w momencie, kiedy nie ma innych narzędzi ułatwiających kombinację i analizę. Przykładowym takich narzędziem może być program komputerowy, który zapewnia błyskawiczną analizę, dobór odpowiednich rozwiązań oraz natychmiastową ocenę.
Odmiany analizy morfologicznej:
- Mocna – dokonywana kombinacja cech danego wymiaru przez wszystkie pozostałe cechy. Zapewnia możliwość dokładniejszego przeanalizowania oraz zbadania wszystkich iloczynów morfologicznych. Uwzględniając aspekt czasowy, trwa ona zdecydowanie zbyt długo.
- Słabe – stosuje się do niej macierz odkrywczą, ograniczając ja do dwóch dowolnych wymiarów a następnie dokonuje się zestawienia w dwuwejściowej macierzy wstępnej.
Warto pamiętać, że metody kombinatoryczne mają jedną istotną wadę, mianowicie ich efektem ubocznym jest powstanie pewna liczba iloczynów o absurdalnym charakterze, do którym nie jest możliwe użycie racjonalnych kryteriów oceny.
| Fazy | Etapy | Najczęściej stosowane metody wspomagające |
| Rozpoznanie problemu
Polega na określeniu i zdefiniowaniu granic problemu w celu przezwyciężenia skłonności do zbytniego zawężania rozwiązywanego problemu oraz ograniczania jego rozmiaru do ram narzuconych przez rutynowe podejście. |
|
|
| Analiza problemu
Jej celem jest identyfikowanie parametrów problemu (związek funkcji, czynników, cech danego problemu) |
|
|
| Synteza problemu
Polega na stworzeniu tavlicy (skrzynki, czy tez macierzy) morfologicznej, i redukcji przestrzeni morfologicznej. Macierz jest tworzono poprzez wpisanie w wierszach – parametry a w kolumnach – stany parametrów. Co ważne około 95% kombinacji zostaje odrzuconych ze względu na błędy logiczne, bezsensowność czy pospolitość rozwiązań. |
|
|
Zastosowanie analizy morfologicznej
- Poszukiwanie nowych możliwości naukowo- badawczych
- Techniczno – technologiczne związane z powstawaniem nowych wynalazków
- Intuicyjne – odnoszące się do twórczości artystycznej
- Powstawanie nowych segmentów rynkowych i aplikacji
- Tworzenia nowatorskich technik promocji produktów
- Zastosowania nowych materiałów
- Powstawania nowych usług/ produktów
- Poszerzanie rynku o nowe lokalizacje
- Tworzenie nowoczesnych technik promocji produktów
Bibliografia
- Klasik A. (red.) (1993). Zarys metodyki planowania strategicznego: praca zbiorowa, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Karola Adamieckiego, Katowice.
- Kolaszyńska M. (2006). Analiza morfologiczna i jej pochodne jako narzędzia twórczego rozwiązywania problemów, Witryna internetowa Koła Naukowego Zarządzania Akademii Ekonomicznej w Krakowie.
- Martyniak Z. (1997). Wstęp do inwentyki, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Krakowie, Kraków.
- Martyniak Z. (1999). Metody organizacji i zarządzania, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Krakowie, Kraków.
- Trocki M., Wyrozębski P. (2014). Zastosowanie analizy morfologicznej w naukach o zarządzaniu,”Organizacja i Kierowanie”, nr 2.
- Ujwary-Gil A. (2003). Wykorzystanie analizy morfologicznej w poszukiwaniu nowej formy reklamowania produktu, „Marketing i Rynek”, nr 6.
- Ujwary-Gil A. (2006). Zastosowanie analizy morfologicznej w praktyce biznesowej, „Marketing i Rynek”, nr 5.