Harrington Emerson (1853–1931) był amerykańskim inżynierem, doradcą organizacyjnym oraz jednym z najważniejszych przedstawicieli wczesnej myśli zarządzania naukowego. Jego działalność przypadła na okres dynamicznego rozwoju przemysłu w Stanach Zjednoczonych, kiedy przedsiębiorstwa zaczęły poszukiwać metod zwiększania wydajności pracy oraz redukcji kosztów produkcji. Emerson zasłynął przede wszystkim jako twórca koncepcji efektywności oraz popularyzator idei „naukowego zarządzania”, choć jego podejście różniło się od bardziej technicznego systemu Fredericka W. Taylora.
Urodził się 2 sierpnia 1853 roku w Trenton w stanie New Jersey w rodzinie o tradycjach intelektualnych i politycznych. Jego ojciec był profesorem nauk politycznych, co sprzyjało rozwojowi zainteresowań młodego Emersona w kierunku edukacji i analizy systemów społecznych. Wykształcenie zdobywał zarówno w Stanach Zjednoczonych, jak i w Europie – studiował inżynierię w Monachium, co miało istotny wpływ na jego późniejsze zainteresowanie dyscypliną, porządkiem i standaryzacją pracy.
Po powrocie do USA Emerson rozpoczął karierę zawodową, która początkowo nie była związana bezpośrednio z przemysłem. Pracował m.in. jako nauczyciel oraz administrator w instytucjach edukacyjnych. Dopiero później jego droga zawodowa skierowała się ku działalności doradczej i organizacyjnej w przedsiębiorstwach przemysłowych. Z czasem zaczął zajmować się analizą funkcjonowania zakładów produkcyjnych, co doprowadziło go do sformułowania własnej koncepcji efektywności pracy.
Przełomowym momentem w jego karierze było zaangażowanie w reorganizację przedsiębiorstw przemysłowych oraz kolei. Emerson zajmował się analizą strat produkcyjnych, planowaniem pracy oraz optymalizacją procesów w dużych zakładach. Szczególną sławę przyniosło mu wystąpienie z 1910 roku, w którym stwierdził, że amerykańskie koleje mogłyby oszczędzać nawet milion dolarów dziennie dzięki wdrożeniu zasad efektywnego zarządzania. Wypowiedź ta przyczyniła się do ogólnokrajowego zainteresowania tematyką wydajności i organizacji pracy.
Najważniejszym osiągnięciem teoretycznym Emersona było opracowanie tzw. dwunastu zasad wydajności, które opisał w swoim dziele The Twelve Principles of Efficiency. W jego ujęciu efektywność oznaczała stosunek uzyskanych rezultatów do przyjętego wzorca, wyrażony w procentach. System ten miał charakter uniwersalny i mógł być stosowany zarówno w przemyśle, jak i w administracji czy innych organizacjach. Wśród zasad Emersona znalazły się m.in. jasno określony cel, zdrowy rozsądek, kompetentne doradztwo, standaryzacja metod pracy oraz system wynagrodzeń uzależniony od wydajności.
Emerson rozwijał również własny model zarządzania, który zakładał ścisłą współpracę między kierownictwem a pracownikami przy jednoczesnym wykorzystaniu specjalistycznej wiedzy ekspertów. W przeciwieństwie do Taylora nie koncentrował się wyłącznie na mechanicznym usprawnianiu pracy, lecz podkreślał znaczenie organizacji jako całości oraz znaczenie jasno określonych celów. Jego podejście miało bardziej systemowy i „organizacyjny” charakter, co zbliża je do późniejszych koncepcji zarządzania jakością i efektywnością procesów.
Ważnym elementem działalności Emersona było także jego założenie firmy konsultingowej Emerson Institute w 1900 roku, w której zajmował się doradztwem dla przedsiębiorstw przemysłowych. Dzięki swojej pracy przyczynił się do popularyzacji pojęcia „efektywności” jako jednego z kluczowych elementów zarządzania organizacjami. Jego idee wpłynęły na rozwój nowoczesnych systemów organizacji pracy i stały się częścią fundamentów współczesnego zarządzania.
Harrington Emerson zmarł 2 września 1931 roku, jednak jego dorobek teoretyczny i praktyczny pozostał istotny dla rozwoju nauk o zarządzaniu. Jego koncepcja efektywności oraz dwanaście zasad wydajności są nadal analizowane jako jeden z ważnych etapów ewolucji teorii organizacji i zarządzania.