Wartość dla akcjonariuszy to pojęcie związane z zarządzaniem przedsiębiorstwem i oznacza korzyści ekonomiczne osiągane przez właścicieli spółki. Głównym założeniem tej koncepcji jest zwiększanie wartości przedsiębiorstwa poprzez podejmowanie decyzji, które zapewniają odpowiedni zwrot z zainwestowanego kapitału.
Wartość dla akcjonariuszy nie zależy wyłącznie od wysokości osiąganego zysku. Znaczenie mają również przepływy pieniężne, koszt kapitału, poziom ryzyka oraz możliwości rozwoju przedsiębiorstwa.
Istota wartości dla akcjonariuszy
Akcjonariusze inwestują swoje środki w przedsiębiorstwo, oczekując uzyskania odpowiedniej korzyści. Może ona pochodzić ze wzrostu wartości posiadanych akcji oraz z wypłacanych dywidend.
Celem zarządzania wartością dla akcjonariuszy jest więc takie prowadzenie działalności, aby przedsiębiorstwo zwiększało swoją wartość w długim okresie. Menedżerowie powinni podejmować decyzje, które zapewniają odpowiedni poziom rentowności i jednocześnie ograniczają niepotrzebne ryzyko.
Samo osiąganie zysku nie zawsze oznacza tworzenie wartości. Jeżeli przedsiębiorstwo osiąga zwrot niższy niż koszt kapitału potrzebnego do prowadzenia działalności, może dochodzić do zmniejszania wartości ekonomicznej firmy.
Shareholder Value Added
Jednym ze sposobów oceny tworzenia wartości dla akcjonariuszy jest Shareholder Value Added, czyli wartość dodana dla akcjonariuszy.
W uproszczeniu można ją przedstawić za pomocą wzoru:
SVA = NOPAT − (kapitał × WACC)
NOPAT oznacza zysk operacyjny po opodatkowaniu, natomiast WACC oznacza średni ważony koszt kapitału.
Dodatnia wartość SVA oznacza, że przedsiębiorstwo wygenerowało wynik przewyższający koszt wykorzystanego kapitału. Wartość ujemna wskazuje natomiast, że uzyskany zwrot był niewystarczający w stosunku do kosztu kapitału.
Czynniki wpływające na wartość
Na wartość dla akcjonariuszy wpływa wiele czynników. Do najważniejszych można zaliczyć:
- poziom przychodów,
- rentowność działalności,
- wysokość kosztów,
- efektywność wykorzystania majątku,
- poziom inwestycji,
- koszt kapitału,
- poziom zadłużenia,
- ryzyko działalności,
- możliwości rozwoju przedsiębiorstwa,
- wysokość wypłacanych dywidend.
Odpowiednie zarządzanie tymi elementami może przyczynić się do zwiększenia wartości przedsiębiorstwa.
Znaczenie przepływów pieniężnych
Ważnym elementem oceny wartości przedsiębiorstwa są przepływy pieniężne. Pokazują one rzeczywistą zdolność firmy do generowania środków finansowych.
Przedsiębiorstwo może wykazywać wysoki zysk księgowy, ale jednocześnie mieć problemy z płynnością finansową. Dlatego przy ocenie wartości istotne jest uwzględnienie nie tylko wyniku finansowego, ale również przepływów pieniężnych.
Szczególne znaczenie mają wolne przepływy pieniężne, które pozostają po pokryciu wydatków niezbędnych do prowadzenia i rozwoju działalności.
Wartość dla akcjonariuszy a zarządzanie
Koncepcja wartości dla akcjonariuszy jest ściśle związana z zarządzaniem wartością przedsiębiorstwa. Oznacza to podporządkowanie decyzji strategicznych i operacyjnych długoterminowemu wzrostowi wartości firmy.
Menedżerowie powinni analizować, czy planowane inwestycje przyniosą odpowiedni zwrot. Ważne jest również kontrolowanie kosztów, efektywne wykorzystanie majątku oraz właściwe zarządzanie finansowaniem działalności.
Jeżeli przedsiębiorstwo posiada środki, może przeznaczyć je na rozwój, spłatę zadłużenia lub przekazać część kapitału akcjonariuszom, na przykład w formie dywidendy.
Zalety koncepcji
Jedną z głównych zalet koncepcji wartości dla akcjonariuszy jest koncentracja na długoterminowej efektywności przedsiębiorstwa. Uwzględnienie kosztu kapitału pozwala lepiej ocenić, czy działalność firmy rzeczywiście przynosi odpowiedni zwrot.
Koncepcja może również ułatwiać podejmowanie decyzji inwestycyjnych. Menedżerowie mogą porównywać potencjalne korzyści z kosztami i ryzykiem związanym z określonym przedsięwzięciem.
Dzięki temu łatwiej określić, które działania mogą zwiększyć wartość przedsiębiorstwa, a które mogą ją obniżyć.
Krytyka koncepcji
Koncentracja na interesie akcjonariuszy jest również krytykowana. Przedsiębiorstwo oddziałuje bowiem nie tylko na właścicieli, ale również na pracowników, klientów, dostawców, społeczności lokalne oraz środowisko naturalne.
Nadmierne skupienie się na krótkoterminowym wzroście wartości akcji może prowadzić do ograniczania inwestycji, redukcji kosztów w niewłaściwych obszarach czy podejmowania decyzji, które w dłuższym okresie mogą zaszkodzić przedsiębiorstwu.
Dlatego coraz większe znaczenie ma podejście uwzględniające interesy wszystkich najważniejszych interesariuszy.
Przykład
Przedsiębiorstwo rozważa zakup nowoczesnej maszyny za 1 mln zł. Inwestycja może zwiększyć produkcję i przynieść dodatkowe przychody, ale wymaga znacznych nakładów finansowych.
Przed podjęciem decyzji zarząd powinien ocenić przewidywane przepływy pieniężne, koszty utrzymania maszyny, ryzyko inwestycji oraz koszt kapitału. Jeżeli inwestycja zapewni zwrot wyższy niż koszt wykorzystanego kapitału, może przyczynić się do zwiększenia wartości przedsiębiorstwa.
Wartość dla akcjonariuszy oznacza korzyści ekonomiczne uzyskiwane przez właścicieli przedsiębiorstwa. Jej tworzenie wymaga osiągania odpowiedniego zwrotu z zaangażowanego kapitału oraz podejmowania decyzji sprzyjających długoterminowemu rozwojowi firmy.
Istotne znaczenie mają między innymi zyski, przepływy pieniężne, koszt kapitału, ryzyko oraz efektywność inwestycji. Jednym z narzędzi oceny tworzenia wartości jest SVA.
Koncepcja wartości dla akcjonariuszy może być pomocna w zarządzaniu przedsiębiorstwem, jednak nie powinna być rozpatrywana wyłącznie z perspektywy właścicieli. Długoterminowy sukces organizacji zależy również od jej relacji z pracownikami, klientami i innymi interesariuszami.
Bibliografia
- Rappaport A., Creating Shareholder Value: The New Standard for Business Performance, Free Press, New York 1986.
- Copeland T., Koller T., Murrin J., Valuation: Measuring and Managing the Value of Companies, Wiley, New York 2000.
- Froud J., Haslam C., Johal S., Williams K., Shareholder Value and Financialization: Consultancy Promises, Management Moves, „Economy and Society”, 2000, vol. 29, nr 1.
- Jaki A., Wycena i kształtowanie wartości przedsiębiorstwa, Wolters Kluwer, Warszawa 2008.
- Szymański P., Zarządzanie majątkiem obrotowym w procesie kreowania wartości przedsiębiorstwa, Wydawnictwo Petros, Łódź 2007.